و لا يصحّ عليه تعالى اللذّة و الألم ، لامتناع المزاج عليه . و صحيح نيست بر اللّه تعالى لذّت حسّى و صحيح نيست بر اللّه تعالى الم مطلقا ، اعمّ از الم حسّى و از الم عقلى . امّا الم و لذّت حسّى از براى آنكه لذّت و الم حسّى هردو تابع مزاجند ، لذّت از براى اعتدال مزاج و الم از براى سوء مزاج ؛ و اين هردو موجودند در چيزى كه متّصف است به مزاج . شكّى نيست در آنكه اللّه تعالى متّصف نيست به مزاج ، از براى آنكه مزاج كيفيتى است متشابه و متوسّط ، و حاصل است از براى مركّبات عنصريه به‌سبب انكسار كيفيات متضادّهء منبعثه از صور اجسام بسيط ؛ آن‌چنان اجسام بسيط كه مركّب است از اين اجسام بسيط ، مركّبات عنصريه كه متفاعل است در مادّه ؛ « 1 » و ثابت شد كه اللّه تعالى مركّب نيست . پس ممتنع است بر اللّه تعالى مزاج . و نيز متّصف نمىشود اللّه تعالى به آن چيزى كه تابع مزاج « 2 » است ؛ به‌سبب آنكه هر محلّ متّصف به متبوع نشود ، عدم اتّصاف تابع به طريق اولى است « 3 » . و آنكه اللّه تعالى متّصف به الم عقلى نيست ، از براى آنكه الم عقلى حاصل نمىشود مگر به‌سبب حصول ضدّ كمال ، با ادراك حصول اين ضدّ از اين حيثيت كه ضدّ است ؛ و اين صفت مختصّ است به ممكن ؛ و ثابت شد كه اللّه تعالى واجب الوجود است ؛ و غايب نيست از اللّه تعالى چيزى از كمالات ؛ و مستجمع جميع صفات كمال است . پس متّصف به الم عقلى نشود . امّا لذّت عقلى ادراك كمال است و نام برده مىشود از « 4 » لذّت عقلى ابتهاج . پس از اين حيثيت كه لذّت عقلى كمال است ، « 5 » اللّه تعالى متّصف است به لذّت عقلى . زيرا كه اللّه تعالى بزرگتر است از جهت « 6 » ابتهاج « 7 » ، و كمال اللّه تعالى كمال حقيقى « 8 »

--> ( 1 ) . « مزاج » كيفيتى است كه از اختلاط عناصرى با كيفيات متضادّ ايجاد مىشود . ( 2 ) . منظور از تابع مزاج ، لذّت و الم و نظاير اينها است . ( 3 ) . س : - است . ( 4 ) . س : - از . ( 5 ) . س : + و . ( 6 ) . س : - از جهت . ( 7 ) . س : + است . ( 8 ) . س : حقيقت .